Ném biên là một trong những cách đưa bóng trở lại cuộc khi bóng vượt hoàn toàn đường biên dọc. Tuy nhiên, để quả ném hợp lệ, cầu thủ phải tuân thủ nhiều quy định về vị trí đứng, kỹ thuật thực hiện và cách đưa bóng vào cuộc. Bài viết dưới đây Saobongda sẽ giúp bạn hiểu rõ luật ném biên, những lỗi thường gặp và các tình huống đặc biệt theo Luật bóng đá hiện hành của IFAB.
Luật ném biên là gì?
Trước khi tìm hiểu kỹ thuật thực hiện, bạn cần nắm rõ khái niệm và mục đích của luật ném biên trong bóng đá.
Khái niệm ném biên
Ném biên (tiếng Anh: Throw-in) là phương pháp tái khởi động trận đấu sau khi quả bóng đã đi ra ngoài phạm vi hai đường biên dọc của sân thi đấu. Đây là tình huống cố định duy nhất trong bóng đá mà cầu thủ ngoài thủ môn được phép sử dụng hai tay để tương tác trực tiếp với bóng.
Khác với các quả phạt góc hay phát bóng lên, ném biên giúp trận đấu tiếp diễn nhanh chóng mà không làm gián đoạn nhịp độ tấn công hoặc phòng ngự của hai đội.
Khi nào được hưởng quả ném biên?
Một đội bóng sẽ được trọng tài cho hưởng quả ném biên khi:
- Trái bóng đã vượt hoàn toàn qua đường biên dọc (trên mặt đất hoặc ở trên không).
- Quyền ném biên thuộc về đội đối phương của cầu thủ chạm bóng cuối cùng trước khi bóng đi ra ngoài đường biên dọc.
- Vị trí thực hiện ném biên là tại điểm bóng đi ra khỏi đường biên dọc.
Luật ném biên được quy định ở Điều mấy?
Trong bộ Luật bóng đá chính thức do Ủy ban Bóng đá Quốc tế (IFAB) ban hành, các quy định về ném biên được ghi nhận chi tiết tại Điều 15 (Law 15 – The Throw-in). Điều luật này quy định đầy đủ từ quy trình thực hiện, vị trí các cầu thủ trên sân, cho đến các hình phạt xử lý vi phạm.
Cách thực hiện quả ném biên đúng luật
Một quả ném biên chỉ hợp lệ khi cầu thủ đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kỹ thuật và vị trí theo Luật bóng đá.
Vị trí đứng khi ném biên
Cầu thủ thực hiện ném biên phải đáp ứng các quy định về tư thế đứng tại thời điểm thả bóng:
- Mặt hướng vào sân: Cầu thủ phải quay mặt về phía trong sân thi đấu.
- Vị trí chân: Một phần của mỗi bàn chân phải đặt trên đường biên dọc hoặc đặt trên mặt đất phía ngoài đường biên dọc. Cầu thủ không được phép bước hoàn toàn cả hai chân vào trong đường biên dọc khi bóng chưa rời tay.
Cách cầm và đưa bóng qua đầu
Kỹ thuật dùng tay khi ném biên đòi hỏi sự chuẩn xác:
- Sử dụng cả hai tay: Bóng phải được cầm bằng cả hai tay với lực phân bổ đều.
- Đưa bóng từ phía sau đầu: Cầu thủ phải đưa bóng từ phía sau đầu và ném qua đỉnh đầu (from behind and over the head).
- Động tác liên tục: Động tác ném bóng phải diễn ra mượt mà, không được khựng lại hoặc dùng mẹo giật bóng gây hiểu lầm.
Quy định về hai chân
Khi bóng rời khỏi tay, cả hai chân của cầu thủ ném biên phải tiếp xúc với mặt đất. Cầu thủ có thể nhón gót hoặc nhón mũi chân, nhưng không được phép nhấc bổng hoàn toàn một hay cả hai chân lên khỏi mặt đất (lỗi nhảy ném).
Khi nào bóng được tính là đã vào cuộc?
- Thời điểm bóng vào cuộc: Trái bóng chính thức vào cuộc ngay khi nó đi vào phạm vi sân thi đấu (vượt qua mép ngoài của đường biên dọc).
- Các cầu thủ đối phương: Phải đứng cách điểm thực hiện ném biên tối thiểu 2 mét cho đến khi bóng được ném vào cuộc.
Lưu ý đặc biệt: Một bàn thắng không thể được công nhận trực tiếp từ quả ném biên:
- Nếu bóng được ném thẳng vào lưới đối phương mà không chạm ai $\rightarrow$ Đội đối phương hưởng quả phát bóng lên.
- Nếu bóng được ném thẳng vào lưới nhà mà không chạm ai $\rightarrow$ Đội đối phương hưởng quả phạt góc.
Những lỗi ném biên thường gặp
Chỉ một sai sót nhỏ trong kỹ thuật hoặc vị trí cũng có thể khiến đội mất quyền ném biên. Dưới đây là 5 lỗi phổ biến nhất trên sân cỏ:
Ném bằng một tay
Lỗi này xuất hiện khi cầu thủ chỉ dùng một tay chính để đẩy bóng hoặc lực hai tay không đều khiến quả bóng xoáy nghiêng bất thường. Luật quy định rõ bóng phải được ném bằng cả hai tay cùng lúc.
Không đưa bóng qua đầu
Nhiều cầu thủ do vội vàng thường thực hiện động tác đẩy bóng từ trước ngực hoặc chỉ đưa bóng ngang tầm tai rồi ném. Động tác này vi phạm quy tắc “đưa bóng từ phía sau và qua đỉnh đầu”.
Nhấc chân khỏi mặt đất
Khi cố gắng ném bóng đi thật xa (ném biên mạnh/ném biên đường dài), cầu thủ thường có xu hướng lấy đà và vô tình nhấc một chân lên khỏi mặt đất đúng lúc bóng rời tay. Trọng tài biên sẽ lập tức phất cờ báo lỗi nhấc chân (foot fault).
Đứng sai vị trí
Gồm hai trường hợp:
- Thực hiện ném biên sai vị trí bóng đi ra ngoài (ăn gian khoảng cách từ vài mét trở lên).
- Đặt toàn bộ bàn chân vượt qua đường biên dọc vào trong sân thi đấu trước khi bóng rời tay.
Chạm bóng lần hai trước khi có cầu thủ khác chạm bóng
Sau khi ném bóng vào sân, cầu thủ thực hiện ném biên không được phép chạm lại vào bóng cho đến khi bóng đã chạm một cầu thủ khác (của bất kỳ đội nào). Lỗi này thường xảy ra khi cầu thủ cố tình dẫn bóng ngay sau khi ném.
Hình phạt khi ném biên sai luật
Khi phát hiện lỗi, trọng tài sẽ xử lý theo đúng quy định của Luật bóng đá tùy thuộc vào bản chất của hành vi vi phạm.
Khi nào đội đối phương được hưởng ném biên?
Nếu cầu thủ thực hiện ném biên sai kỹ thuật (ném một tay, nhấc chân, không qua đầu, đứng sai vị trí…), trọng tài sẽ ngắt còi và trao quyền ném biên cho đội đối phương tại chính vị trí đó. Đội vi phạm không được ném lại.
Ngoại lệ: Nếu bóng chưa kịp đi vào trong sân mà đã rơi xuống mặt đất bên ngoài đường biên, quả ném biên sẽ được thực hiện lại bởi chính đội đó.
Có bị phạt trực tiếp hoặc gián tiếp không?
- Lỗi chạm bóng lần hai: Nếu cầu thủ ném bóng vào sân rồi tự ý chạm bóng lần thứ hai (khi chưa ai chạm):
- Đội đối phương được hưởng một quả phạt gián tiếp tại vị trí xảy ra vi phạm.
- Nếu cầu thủ đó cố tình dùng tay chơi bóng ở lần chạm thứ hai: Đội đối phương hưởng quả phạt trực tiếp (hoặc phạt đền nếu xảy ra trong vòng cấm địa nhà, trừ thủ môn nhà).
- Lỗi cản trở của đối thủ: Nếu cầu thủ đối phương đứng cách điểm ném biên dưới 2 mét hoặc cố tình nhảy múa cản trở người ném, trọng tài có thể phạt thẻ vàng (thẻ cảnh cáo) vì hành vi không tôn trọng cự ly quy định và cho thực hiện lại quả ném.
Những lưu ý dành cho cầu thủ
Để hạn chế tối đa các tình huống mất bóng đáng tiếc từ quả ném biên, cầu thủ và ban huấn luyện cần ghi nhớ:
- Khóa chặt hai bàn chân: Luôn đảm bảo cả hai lòng bàn chân hoặc mũi chân bám chắc trên mặt đất khi thực hiện động tác buông bóng.
- Góc quan sát rộng: Luôn hướng mặt vào sân để vừa đảm bảo đúng luật, vừa quan sát được khoảng trống của đồng đội.
- Rèn luyện lực cổ tay và vai: Để thực hiện các quả ném biên xa vào vòng cấm, hãy tập trung vào lực bộc phát của cơ bụng và vai thay vì cố gắng nhảy lên.
- Chú ý vị trí trả bóng: Sau khi ném biên, nhanh chóng di chuyển lùi lại hoặc chọn vị trí hợp lý, tránh chạm bóng ngay lập tức.
Kết luận
Hiểu rõ luật ném biên không chỉ giúp các cầu thủ tránh được những pha mất bóng ngớ ngẩn mà còn giúp người hâm mộ đánh giá chuẩn xác các quyết định của trọng tài trên sân. Dù là một tình huống đưa bóng vào cuộc quen thuộc, việc tuân thủ đúng quy định từ vị trí đặt chân, cách cầm bóng cho đến cự ly của đối phương luôn đóng vai trò quan trọng trong việc giữ cho trận đấu diễn ra công bằng và chuyên nghiệp.
